Albert - 3 yaşında
Camus kardeşiyle
Belkadi, Marguerite Dobrenn, Jeanne Sicard, Christiane Galindo, Camus
Tipasa’da
Kendi kaleminden (Le-jeune-homme-qui-croyaît-que-c’était-arrivé-et-qui s’est-aperçu-que-ce-n’était-pas-arrivé / Genç adam olduğuna inanıyor ama gözüken olmadığı yönünde) Kediye dikkat
Felsefe Diploması
Kaleci Camus
Algér Republicain’deki ekiple…
Asker karnesi
Combat (Mücadele) Gazetesi’nin bir örneği
Edgar J. Hoover’a - FBI belgelerinde Camus
André Malraux ile - (Malraux askeri üniformasıyla) - 1944
Combat - 1944
Arkadaş çevresi -bakar mısınız lütfen? (Soldan sağa, ayaktakiler : Jacques Lacan, Cecile Eluard, Pierre Reverdy, Louis Leiris, Pablo Picasso, Fanie de Campan, Valentine Hugo, Simone de Beauvoir, Brassai / oturanlar : Jean-Paul Sartre, Albert Camus, Michel Leiris, Jean Abier)
Maria Casarès ve Serge Reggiani ile
Jean Louis Barrault ve Balthus ile
Pierre Galindo ve Edgar Bansoussan ile - Combat gazetesinin yazı işleri müdürü iken
Jean Paul de Dadelsen ile
Gaston Gallimard’ın bürosunda, soldan sağa: Robert Gallimard (ayakta), Raymond Queaneau, Albert Camus, Gérard Philippe, Gaston Gallimard (ayakta, profilden), Jacques Lemarchand, Jean Blanzat
René Char ile
André Malraux ile
Express gazetesinde
Francine ile - 1946
Francine
Francine
Çocukları Jean ve Catherine ile
Çocukları Jean ve Catherine ile
Catherine Sellers ile
Nobel ödülü -1957
Nobel Ödülü - 1957
Wikipedia Türkçe
Wikipedia Fransızca
Wikipedia İngilizce
Albert Camus - Başkaldıran İnsan Fransızca
Albert Camus Society UK İngilizce
The Existential Primer İngilizce (Güzel)
Edebiyat Haritası
Catherine Camus ile söyleşi Fransızca
Catherine Camus ile söyleşi İngilizce
Radio France’ta Camus arşivleri Fransızca
Web Camus Fransızca
Nobel İngilizce
Nobel Ödülü Konuşması Fransızca
Nobel Ödülü Konuşması İngilizce
Witold Gombrowicz’e gönderdiği mektup
(Monsieur Gombrowicz
Venezuela 615 dep.5
Buenos Aires
Paris, 26 Mart 1954
Sayın Bay,
“Evlilik” ve İspanyolca çevirisinden “Ferdydurke”nin büyük bir kısmını okudum. Her ikisini de çok ilginç buldum ve size yeni edebi yorumlar göndermek yerine, burada tanınmanız için yardım etmek isterim. Ticari nedenlerden ötürü, romanınızın Fransızca’ya çevrilmesinin zor olacağını düşünüyorum. Ama en azından, tabii siz de izin verirseniz, Paris’in bir iki avangard tiyatro yönetmeninin eserinizi okumalarını sağlayabilirim.
Güveniniz için çok teşekkür eder, en içten saygılarımı sunarım,
Albert Camus)
Camus “Veba”yı Jacques Hebertot için imzalamış
Once upon a midnight dreary, while I pondered, weak and weary,
Over many a quaint and curious volume of forgotten lore,
While I nodded, nearly napping, suddenly there came a tapping,
As of some one gently rapping, rapping at my chamber door.
“‘T is some visiter,” I muttered, “tapping at my chamber door—
Only this, and nothing more.”
(Poe’nun Kuzgun adlı şiirinin bu ilk kıtasının özgün dilinde burada bulunmasının nedeni, bu şiirin bir kere daha sesli olarak okunarak, müziğinin duyulması isteğimdendir.)
Ortasında bir gecenin, düşünürken yorgun, bitkin
O acayip kitapları, gün geçtikçe unutulan,
Neredeyse uyuklarken, bir tıkırtı geldi birden,
Çekingen biriydi sanki usulca kapıyı çalan;
“Bir ziyaretçidir” dedim, “oda kapısını çalan,
Başka kim gelir bu zaman?”
Çeviri: Ülkü Tamer
* Wikipedia - İngilizce
* Wikipedia - Türkçe
* Wikipedia - Poe Portal - İngilizce
* Knowing Poe - İngilizce (Harika)
* The Edgar Allan Poe Society of Baltimore
* Poe Museum
* The House of Usher
* The Poetic Principal by Poe- İngilizce (Poe’nun şiir üzerine yazdığı bir deneme - Çok güzel)
* Edgar Allan Poe’nun ölümü - Wikipedia - İngilizce
* Poe Toaster - Wikipedia - İngilizce (İlginç)
* The Raven - İngilizce
* Poe haritası - İngilizce (İlginç)
* Poe ve kriptografi - İngilizce (Meren’e selam!)
* Edgar Allan Poe ve Nathaniel Hawthorne’un eserlerindeki sembolik yaklaşımların karşılaştırılması - Nilsen Gökçen - Yüksek Lisans Tezi - Türkçe
* Ralph Waldo Emerson ve Edgar Allan Poe’nun eserlerinde XIX.yüzyıl yazın eleştirisi - Atilla Silkü - Doktora Tezi - Türkçe
* Amerikan edebiyatında ilk öykü örnekleri ve kimlik arayışı: Hawthorne, Melville ve Poe - Nebahat Yılmaz - Doktora Tezi - Türkçe
* Edgar Allan Poe’nun Black Cat ve the Fall of the House of Usher öykülerinin çevirilerinin Gotik edebiyat bağlamında eleştirisi - Tuğba Nur Yıldırım - Yüksek Lisans Tezi - Türkçe
* İdeefixe (Bulabilirseniz Tomris Uyar’ın çevirisi olan ve Nisan Yayınları’ndan yayınlanan Kızıl Ölümün Maskesi’ni almanızı mutlaka tavsiye ederim.)
Poe’dan karısına…
June. 12th - 1846
My Dear Heart, My dear Virginia! our Mother will explain to you why I stay away from you this night. I trust the interview I am promised, will result in some substantial good for me, for your dear sake, and hers — Keep up your heart in all hopefulness, and trust yet a little longer — In my last great disappointment, I should have lost my courage but for you — my little darling wife you are my greatest and only stimulus now, to battle with this uncongenial, unsatisfactory and ungrateful life — I shall be with you tomorrow P.M. and be assured until I see you, I will keep in loving remembrance your last words and your fervant [fervent] prayer!
Sleep well and may God grant you a peaceful summer, with your devoted
Edgar
[Bu ve bundan sonra yer alan, Poe'nun el yazılarının olduğu fotoğraflar şuradan alındı.
Poe'nun el yazısıyla yazdığı metinlerin "transkripsiyonlarını" fotoğrafların altına ekledim. Bu metinlerin Türkçe'ye çevrilmesini ve burada yer almasını çok isterdim.]
Poe’dan Teyzesine - Günlük hayatın gaileleri
New-York, Sunday Morning
April 7. just after breakfast. [1844]
My dear Muddy,
We have just this minute done breakfast, and I now sit down to write you about everything. I can’t pay for the letter, because the P.O. won’t be open to-day,— In the first place, we arrived safe at Walnut St wharf. The driver wanted to make me pay a dollar, but I wouldn’t. Then I had to pay a boy a levy to put the trunks in the baggage car. In the meantime I took Sis in the Depot Hotel. It was only a quarter past 6, and we had to wait till 7, We saw the Ledger & Times — nothing in either — a few words of no account in the Chronicle. — We started in good spirits, but did not get here until nearly 3 o’clock. We went in the cars to Amboy about 40 miles from N. York, and then took the steamboat the rest of the way.— Sissy coughed none at all. When we got to the wharf it was raining hard. I left her on board the boat, after putting the trunks in the Ladies’ Cabin, and set off to buy an umbrella and look for a boarding-house. I met a man selling umbrellas and bought [o]ne for 62 cents. Then I went up Greenwich St. and soon found a boarding-house. It is just before you get to Cedar St, on the West side going up — the left hand side. It has brown stone steps, with a porch with brown pillars. “Morrison” is the name on, the door. I made a bar- gain in a few minutes and then got a hack and went for Sis. I was not gone more than 1/2 an hour, and she was quite astonished to see me back so soon. She didn’t expect me for an hour. There were 2 other ladies waiting on board — so she wasn’t very
lonely. — When we got to the house we had to wait about 1/2 an hour before the room was ready. The house is old & looks buggy, b[-----T]he landlady is a nice chatty ol[d soul---g]ave us the back room on th[e third floor- -]e night & day & attendance, f [---the cheapest board I] ever knew, taking into consideration the central situation and the living. I wish Kate could see it — she would faint. Last night, for supper, we had the nicest tea you ever drank, strong & hot — wheat bread & rye bread — cheese — tea-cakes (elegant)
-Page 2-
a great dish (2 dishes) of elegant ham, and 2 of cold veal, piled up like a mountain and large slices — 3 dishes of the cakes, and every thing in the greatest profusion. No fear of starving here. The landlady seemed as if she couldn’t press us enough, and we were at home directly. Her husband is living with her — a fat good-natured old soul. There are 8 or 10 boarders — 2 or 3 of them ladies — 2 servants.— For breakfast we had excellent-flavored coffe, hot & strong — not very clear & no great deal of cream — veal cutlets, elegant ham & eggs & nice bread and butter. I never sat down to a more plentiful or a nicer breakfast. I wish you could have seen the eggs — and the great dishes of meat. I ate the first hearty breakfast I have eaten since I left our little home. Sis is delighted, and we are both in excellent spirits. She has coughed hardly any and had no night sweat.
She is now busy mending my pants which I tore against a nail. I went out last night and bought a skein of silk, a skein of thread, 2 buttons a pair of slippers & a tin pan for the stove. The fire kept in all night.—We have now got 4$ and a half left. Tomorrow I am going to try & borrow 3$ — so that I may have a fortnight to go upon. I feel in excellent spirits & haven’t drank a drop — so that I hope so [-on] to get out of trouble. The very instant I scrape together enough money I will send it on. You can’t imagine how much we both do miss you. Sissy had a hearty cry last night, because you and Catterina weren’t here. We are resolved to get 2 rooms the first moment we can. In the meantime it is impossible we could be more comfortable or more at home than we are.—It looks as if it was going to clear up now.—Be sure and go to the P.O. & have my letters forwarded. As soon as I write Lowell’s article, I will send it to you, & get you to get the money from Graham. Give our best loves to Catterina
Be sure & take home the Messenger, [------]
We hope to send for you very soon.
Poe’dan dostu John P. Kennedy’ye
Balto: Nov. 1834.
Dr Sir,
I have a favour to beg of you which I thought it better to ask in writing, because, sincerely, I had not courage to ask it in person. I am indeed too well aware that I have no claim whatever to your attention, and that even the manner of my introduction to your notice was, at the best, equivocal.
Since the day you first saw me my situation in life has altered materially. At that time I looked forward to the inheritance of a large fortune, and, in the meantime, was in receipt of an annuity sufficient for my support. This was allowed me by a gentleman of Virginia (Mr Jno Allan [John Allan]) who adopted me at the age of two years, (both my parents being dead) and who, until lately, always treated me with the affection of a father. But a second marriage on his part, and I dare say many follies on my own at length ended in a quarrel between us. He is now dead, and has left me nothing. I am thrown entirely upon my own resources with no profession, and very few friends. Worse than all this, I am at length penniless. Indeed no circumstances less urgent would have induced me to risk your friendship by troubling you with my distresses. But I could not help thinking that if my situation was stated — as you could state it — to Carey & Lea, they might be led to aid me with a small sum in consideration of my M.S. now in their hands. This would relieve my immediate wants, and I could then look forward more confidently to better days. At all events receive assurance of my gratitude for what you have already done.
Most respy [Most respectfully]
Yr Obt St [Your obedient servant]
Edgar Allan Poe
Valentine’in özgün el yazması
For Her Whose Name is Written Within
Valentine’s Eve. 1846
For her these lines are penned, whose luminous eyes,
Bright and expressive as the stars of Leda,
Shall find her own sweet name that, nestling, lies
Upon this page, enwrapped from every reader.
Search narrowly these words, which hold a treasure
Divine — a talisman, an amulet
That must be worn at heart. Search well the measure —
The words — the letters themselves. Do not forget
The smallest point, or you may lose your labor.
And yet there is in this no Gordian knot
Which one might not undo without a sabre
if one could merely understand the plot.
Upon the open page on which are peering
Such sweet eyes now, there lies, I say, perdu,
A musical name oft uttered in the hearing
Of poets, by poets — for the name is a poet’s too.
In common sequence set, the letters lying,
Compose a sound delighting all to hear —
Ah, this you’d have no trouble in descrying
Were you not something, of a dunce, my dear -
And now I leave these riddles to their Seer.
E.A.P.
Ziller
I
Hear the sledges with the bells -
Silver bells!
What a world of merriment their melody foretells!
How they tinkle, tinkle, tinkle,
In the icy air of night!
While the stars that oversprinkle
All the heavens, seem to twinkle
With a crystalline delight;
Keeping time, time, time,
In a sort of Runic rhyme,
To the tintinnabulation that so musically wells
From the bells, bells, bells, bells,
Bells, bells, bells -
From the jingling and the tinkling of the bells.
II
Hear the mellow wedding bells -
Golden bells!
What a world of happiness their harmony foretells!
Through the balmy air of night
How they ring out their delight! -
From the molten - golden notes,
And all in tune,
What a liquid ditty floats
To the turtle - dove that listens, while she gloats
On the moon!
Oh, from out the sounding cells,
What a gush of euphony voluminously wells!
How it swells!
How it dwells
On the Future! - how it tells
Of the rapture that impels
To the swinging and the ringing
Of the bells, bells, bells -
Of the bells, bells, bells, bells,
Bells, bells, bells -
To the rhyming and the chiming of the bells!
III
Hear the loud alarum bells -
Brazen bells!
What a tale of terror, now, their turbulency tells!
In the startled ear of night
How they scream out their affright!
Too much horrified to speak,
They can only shriek, shriek,
Out of tune,
In a clamorous appealing to the mercy of the fire,
In a mad expostulation with the deaf and frantic fire,
Leaping higher, higher, higher,
With a desperate desire,
And a resolute endeavor
Now - now to sit, or never,
By the side of the pale - faced moon.
Oh, the bells, bells, bells!
What a tale their terror tells
Of Despair!
How they clang, and clash and roar!
What a horror they outpour
On the bosom of the palpitating air!
Yet the ear, it fully knows,
By the twanging,
And the clanging,
How the danger ebbs and flows;
Yet the ear distinctly tells,
In the jangling,
And the wrangling,
How the danger sinks and swells,
By the sinking or the swelling in the anger of the bells -
Of the bells -
Of the bells, bells, bells, bells,
Bells, bells, bells -
In the clamor and the clanging of the bells!
IV
Hear the tolling of the bells -
Iron bells!
What a world of solemn thought their monody compels!
In the silence of the night,
How we shiver with affright
At the melancholy menace of their tone!
For every sound that floats
From the rust within their throats
Is a groan.
And the people - ah, the people -
They that dwell up in the steeple,
All alone,
And who, tolling, tolling, tolling,
In that muffled monotone,
Feel a glory in so rolling
On the human heart a stone -
They are neither man nor woman -
They are neither brute nor human -
They are Ghouls: -
And their king it is who tolls: -
And he rolls, rolls, rolls,
Rolls
A paean from the bells!
And his merry bosom swells
With the paean of the bells!
And he dances, and he yells;
Keeping time, time, time,
In a sort of Runic rhyme,
To the paean of the bells: -
Of the bells:
Keeping time, time, time
In a sort of Runic rhyme,
To the throbbing of the bells -
Of the bells, bells, bells: -
To the sobbing of the bells: -
Keeping time, time, time,
As he knells, knells, knells,
In a happy Runic rhyme,
To the rolling of the bells -
Of the bells, bells, bells -
To the tolling of the bells -
Of the bells, bells, bells, bells,
Bells, bells, bells, -
To the moaning and the groaning of the bells.
[Ziller şiirinin "transkripsiyonunu" şuradan aldım.]
Ustalara Saygı kategorilerine ait bu tortu, Atilla Aktuna tarafından gönderildi.
Kendimi bildim bileli okurum demek gibi bir iddialı bir başlangıç yapmak istemesem de, kendimi bildim bileli okuduğum bir gerçek. Evimizde babamın ve amcamın politik görüşlerine uygun olarak bir sürü kitap vardı –ne şans? Kitapların yanında ansiklopediler, dergiler… Bunlar vitrinde dururdu. Okunan kitabın herhangi bir özel yeri olmadığı için annem ortada bırakılmış olan kitabı gelişigüzel kaldırırdı. (Lisenin ilk yıllarında evdeki tüm kitapları sınıflandırdığımı ve sırtlarına etiketler yapıştırdığımı hatırlıyorum.) Babam okurdu, kardeşim okurdu, annem okumazdı, amcam Almanya’dan Türkiye’ye tatil için gelirdi ve bizim onu sıkboğaz etmediğimiz zamanlarda okurdu –sabah uyandığımda yatakta kitap okurken bulurdum onu çoğu kez. Kitap okunan bir aileydi benimki.
Babamın ileri görüşlülüğü olsa gerek, daha ben 4 ya da 5 yaşındayken eve getirdiği Resimli Bilgi Ansiklopedisi’ni (7 cilt) ve adını anımsayamadığım (6 cilt) çocuk ansiklopedisini (ilk dört cildinde resimler, sonraki iki cildinde fotoğraflar vardı!) hatırlıyorum. Bu on üç cildi bir çok defa hatmetmişimdir. Ansiklopedi okumak ciddi bir iştir: Daha sonra bir yerlerde kullanacağınızı bilmezsiniz a, bilmeden giriştiğiniz ve bilmemenizle ters orantılı bir açlığı doyurur. (Çocukken örneğin, farklı bitki örtüleri içinde en çok savanları hayal ederdim, göz alabildiğine bir açıklık, boşluk ve güneş.) Bir sayfasında Troya, diğer sayfasında atmosferin katmanları, bulutlar, başka bir sayfasında çift çenekliler ve daha nice madde. Konudan konuya geçişlerdeki düzensizlik, belirli bir tematik yapının olmaması, Resimli Bilgi Ansiklopedisi’nin bir kaynaktan çok, bir kitap gibi okunması için hazırlandığı izlenimini uyandırıyor şimdi -tabii ki indeksi vardı, ama o indeksi kullandığımı hiç hatırlamıyorum. (Babam yıllar sonra yaptığımız bir sohbette, evde hala bulunan o ansiklopedileri kardeşimin ve benim parça parça etmemizden duyduğu mutluluğu anlatmıştı –çok gençtim, anlamamıştım. Şimdilerde, belki de en çok aynı duyguyu hissetmek için oğluma satın alabileceğim ansiklopedilere bakıyorum ara sıra.)
Ansiklopedilerin yanında sadece bir dakikada tüm sayfalarına göz gezdirdiğim DİSK dergileri olurdu. Bu kadar sevimsiz, küçük yazılı, kötü kağıda basılmış ve ellerinizi boyayan bir dergiyi daha sonra hiç görmedim. Babam da hani, harıl harıl o dergiyi okumazdı. Ama belli ki önemliydi. Kapaklarında sağ ya da sol ellerini yumruk yapıp havaya kaldırmış çizimler dikkatimi çekerdi, hiç gülmezdi bu adamlar/kadınlar. (DİSK dergisinin kötü baskılarından söz etmişken amcamı bir kez daha anmadan edemeyeceğim: 1994 yazında 2 haftalığına Almanya’ya amcamın yanına gittim. Sigara içmeye yeni başlamıştım ve havaalanındaki marketlerin birinden … sigarası almıştım. Amcam iyi (!) bir tiryakiydi -52 yaşında kalp krizinden öldü- ve benim sigaramdan bir tane yaktıktan sonra beğenmeyip, bu sigara değil, demişti. Kendisi Marlboro içiyordu. Onu ince bir şekilde “light” solculukla eleştirdiğimi hatırlıyorum. O ise gülerek, “her şeyin iyisini hakeden, bu arada sigaranın da, solcular olmalı” demişti.)
Sonra klasikler: Italo Calvino “Klasikleri Niçin Okumalı?” adlı makalesinde 14 tane tanım yapar. Buraya uygun olanı şu: “Senin” klasiğin, kayıtsız kalamayacağın ve onunla bağlantılı olarak, hatta onunla karşıtlık içinde kendini tanımlamanı sağlayan yapıttır. Türk ya da yabancı. İlk ikisinin adları aklımdan çıkmamış: Tırpan ve Çöplük. Sonrasında da defalarca okuduğum iki yapıt. Bunun yanında Savaş ve Barış, Dr. Jivago, Budala, Suç ve Ceza, Yaşlı Balıkçı ve Deniz, Dönüşüm; Parasız Yatılı, Hakkari’de Bir Mevsim, Bekir Yıldız’ın toplu öyküleri, Adalet Ağaoğlu ve tabii ki Sevgi Soysal –ama Tante Rosa değil elbet, Yıldırım Bölge Kadınlar Koğuşu. Şimdi tekrar düşündüğümde oldukça eksik bir kütüphane: Ne Sait Faik, ne Bilge Karasu, ne Oğuz Atay, ne Tomris Uyar, ne Nabokov, ne Wilde, ne Borges var. Yine de birçok aileyle karşılaştırıldığında… Şiir kitapları ise yok denecek kadar azdı: Nazım Hikmet’i bile hatırlamıyorum. (Bir yerlere mi gömülmüştü, ya da yakılmış mıydı, bilmiyorum!) Vedat Günyol vardı ama, şu dizeleriyle: “Sevdanın anayurdu gece / Seni seviyorum Ece”
Kendimi bildim bileli okurum dedim ama, bilinçli okumalar değildi onlar. İlk, orta ve lise yıllarındaki okumalarımda biçeme, çeviriye, metinler arası göndermelere çok da dikkat etmezdim –eden arkadaşlarım vardı. Üniversite yılları iledir ki, okumanın ne demek olduğunu, nasıl okunması gerektiğini, kimlerin kimlerle birlikte okunması gerektiğini öğrendim –öğrenmeye başladım. Çok iyi bir öğretmenim vardı bu konuda. Hâlâ da aynı okumaların, aynı yazarların izini sürüyorum. (Son dönemde izini sürdüğüm yazarlara çok fazla eklenen olmadı: Alain de Botton, Murat Uyurkulak, Müge İplikçi ilk aklıma gelenler) Okumanın kolay bir iş olduğu düşünülür a, ben ciddi metin okumaları yapmak için, okumaya antrenmanlı olunması gerektiği kanısındayım. Yoksa ben bu kitabı beğendim dersiniz sadece ve neden beğendiğinizi nesnel olarak açıklayamazsınız. Bu da sizin bilinçli bir okur** olmadığınızın en önemli işaretlerinden biri olur.
Peki, bibliyofil miyim, bibliyoman mı? Nasıl okurum, nerede okurum? Kitaplarımı nereden satın alırım? Satın alma ölçütlerim nelerdir?
Sanırım bibliyofilim ben. Kitapları seviyorum. (Kitapçıları seviyorum, sahafları seviyorum, matbaaları seviyorum, kağıt kokusunu seviyorum) Ama kitapları sevmem, onlarla fiziksel ilişki kurmamın minimum düzeyde olması demek anlamına gelmiyor. Kitaplarımın üzerini çizerim örneğin, özellikle de en sevdiklerimin. (Yıllar sonra aynı kitabı tekrar okuduğumda, “burayı neden çizmişim?” sorusunun yanıtını bulmak zaman zaman yıpratıcı olsa da!) Kurşunkalem kullanırım genelde. Kurşunkalemin kağıt üzerinde çıkardığı sesten hoşlanırım. (Kalemtraş kullanmayı da severim!) Notlar alır, yıldızlar koyarım. 
(Bu not alma işini, blog yazmaya başladığımdan beri bir defter ya da müsvette kağıtlar ile sürdürüyorum.) Kitaplarımın kulaklarını da bükerim, zor gelir araya başka bir ayraç -koleksiyonunu yapıyor olmama karşın- ya da kağıt parçası koymak. (Kitap akıp gidiyorken, bir sonraki sayfa orada duruyor ve sen o sayfaya sadece bir parmak hamlesi kadar uzaktaysan, o yolu daha da uzatmanın anlamı yoktur. Kıvırırsın kitabın kulağını biter. Kitabı okumayı bitirdiğinde o sayfalara tekrar dönmek de ayrı bir keyiftir.) Sonra 45 derece değil, 180 derece açarım kitabı. Bu not tutmak için de gereklidir. Yeri gelir, aldığım notlar sayfadaki tüm boşlukları dolduracak şekilde dolanır.
Yine de, kitaba yaptığım –kimilerine göre- bu eziyetler, kitabı okumaya başladıktan sonradır. Kitapçıdan ya da internetten yeni satın aldığım bir kitabın herhangi bir yerinde hata olmamalıdır –ben okumaya başlayana dek. Kapak –kartonsa- kırılmamış olmalıdır ve bu kural aslına bakılırsa, tüm kitaplarım için geçerlidir.
Peki kitapları nerede okurum? Her yerde. Şanslı biriyim çünkü toplu taşıma araçlarında (toplu taşım değil!) okurken midem bulanmaz. Yatakta, masada, tuvalette, koltukta, yolda, güneşlenirken… (Üniversitede okurken her gün bindiğim 1,5 saat süren Boğaz vapuru yolculuklarını hâlâ ararım.) Kitapçılarda başladığım ve satın alarak çıktığım da çok kitap olmuştur.
Kitap okurken mutlak bir sessizlik aramam, kitap kendi sessizliğini yaratır çünkü. Çok zaman fonda çalmaya başlayan bir albümün ilk parçasını duyarım sadece ve sonra albümün bittiğinin farkına varırım. Kitabın içindeki sesler, kokular canlıdır okuma süresince. Beş duyuya hitap eder desem yanlış olmaz hani. (Mahur Beste ve Koku aklıma geliyor hemen.) Bir sofra anlatılıyorsa karnım acıkır, kalkar bir şeyler atarım ağzıma. Okurken sıcak bir şeyler içmeyi de severim. Güzel bir filtre kahve ya da yeni demlenmiş bir çay –şekersiz. Bir rüyada nasıl acıyı duyumsarsanız okurken de aynı şekilde duyumsayabilirim. Yaralananın bir uzvum olması gerekmez.
Sahaflardaysa kitap aramakla geçer zamanım daha çok. Aradığım kitapları sahaflara bildirir ve bir sonraki ziyaretimde kontrol ederim. Bir sahafı gezmek, hele de ilk defa gittiğim bir sahafsa ve bu sahaf işini bilen bir sahafsa –çok klişe olacak olsa da- bir şölendir. (Gerçi uzunca bir süre gitmediğim bir sahaf da aynı hazzı verir.) Sahafların yeni kitap-albüm satan mağazalarda olmayan bir kokusu vardır. Beklemiş kağıt, toz karışımıdır o. Kağıt durdukça yıllarca beklediği mekanın da kokusunu alır sanki. Bu da “bu kitabı acaba daha önce kim okumuş?” sorusunu beraberinde getirir. Bu, sahaftan aldığım ikinci el kitap için genelde düşünmeden edemediğim bir sorudur. Kitabın içinde hele de bir ad, bir tarih varsa kitabın değeri gözümde bir kat daha artar. İsimden –soyadını da yazmış mı?- ve daha çok yazı karakterinden daha önce kimin, nasıl birinin iyeliğinde olduğunu anlamaya çalışırım. Sarışın, kumral, kısa boylu, tombul parmaklı, kitap sever, kedi sever… Kişiyi tanımlayan ne varsa bu listeye eklenebilir.
Sahaftan satın almak istediğim kitabın çizilmiş olmasınıysa -yukarıdaki sorunun en doyurucu biçimde yanıtını verecek olmasına karşın- sevmem. Sahaf jargonunu kullanırsak, “kitabın kondisyonu” satın alma kriterlerimin ilk sıralarındadır. Bu kuralı esnetebileceğim durumlar, kitabı çok uzun zamandır arıyor olmam (Evrenin Yapısı, De Rerum Natura, Lucretius, çev: Turgut Uyar-Tomris Uyar. Bulanların insanlık namına…), kitabı hemen okumak istemem ya da altı çizili yerlerin ilk bakışta beni doyurmasıdır.
Daha çok yazabilirim bu konuda, ama şimdi okuma zamanı. Andronikos, Raskolnikov, Selim! Geliyorum. Bekleyin beni.
*Bu yazının çıkış noktası Jazzetta’da yayımlanan Leyle-i firak içün kitab-ı efsanecû adlı girdidir. O yazıya bir yanıt/yorum olarak okunmasında bir sakınca yoktur…
** Bilinçli okuma konusunda da bir yazı yayınlayacağım…
*** Bu yazı eş zamanlı olarak Moleschino‘da yayınlanmaktadır…
