Dashiel Hammett - Sırça Anahtar
Maymuna benzeyen adam kağıtlarını özenle masanın üstüne bırakıp, “Dur,” dedi. Olağanüstü güzellikteki dişlerini ortaya çıkaran gülümseyişi, bu dişlerin doğal olmadıklarını belli edecek kadar genişti. Gidip Ned Beaumont’un yanmda durdu.
Ned Beaumont, kapının tokmağını çekiştiriyordu.
Maymuna benzeyen adam, “Dur bakalım, Abrakadabra!” dedi, bütün ağırlığını koyarak sağ yumruğunu Ned Bea-umont’un gözüne vurdu.
Ned Beaumont duvara kadar gitti. Önce başının arkası duvara çarptı, sonra bütün gövdesi çarptı, sonra da duvardan yere kaydı.
Elma yanaklı Rusty, elinde kağıtları, nefesiz, duygusuz bir sesle konuştu: “Geberteceksin onu be Jeff.”
Jeff, “Bunu mu?” dedi. Ayaklarının dibinde yatan adamı, bacağına pek sert olmayan bir tekme atarak gösterdi. “Gebermez bu. Sağlamdır. Sapasağlam bir adam. Hoşuna bile gidiyordur.” Eğildi, baygın yatan adamın ceketinin yakalarını birer eliyle kavradı, çekerek dizüstü oturttu. “Hoşuna gidiyor, değil mi, yavru?” diye sordu ve tek eliyle Ned Beaumont’ıı dizleri üstünde tutarak öbür eliyle yüzünü yumrukladı.
Sayfa 104-105
Delta Gücü üyeleri, Fort Bragg, Kuzey Carolina’da bulunan Özel Operasyonlar Komutanlığı’na (Special Operations Command) bağlı özel bir teşkilat olan Savaş Tatbikat Mangası’ndan (STM) özenle seçilirler. Delta Gücü komandoları eğitimli katillerdir; SWAT operasyonlarında, rehine kurtarmada, ani baskınlarda ve gizli düşman güçlerinin bertaraf edilmesinde uzmandırlar.
Sayfa 69
Tolland denize mi düştü? Patlama sırasında olabilir mi?
Eğer öyleyse, Delta-Üç’ün işi sandığından daha kolay olacaktı. Ateş açması için sadece bir metre kadar daha inmesi gerekiyordu. Akvaryumda balık avlamak gibi. Tek kaygısı, Rachel’ın açık bir malzeme dolabının yanında duruyor olmasıydı, ki bu da bir silahı olabileceği anlamına geliyordu -zıpkın veya köpekbalığı tüfeği- ama her ikisi de onun makineli tüfeğiyle mukayese kabul etmezdi. Duruma hâkim olmasının güveniyle Delta-Üç, silahını doğrultup bir adım daha attı. Rachel Sexton artık görüş alanına mükemmel biçimde girmişti. Silahını kaldırdı.
Bir adım daha.
Aniden aşağıdan, merdivenin altından bir saldırı oldu. Delta-Üç aşağı bakıp da, Michael Tolland’ı ayağına doğru alüminyum bir çubuk iterken görünce, korkmaktan ziyade şaşırmıştı. Delta-Üç oyuna geldiği halde, bu başarısız çelme takma girişimini komik bulmuştu. Sonra, sopanın ucunun topuğuna değdiğini hissetti.
Sağ ayağı darbenin etkisiyle patlarken, yakıcı bir acı vücuduna yayıldı. Dengesini kaybeden Delta-Üç merdivenlerden aşağı yuvarlandı. Kendisi köprünün üstüne yığılırken, makineli tüfeği rampadan aşağı kayarak gemiden denize uçtu. Sağ ayağını tutmak için ıstırapla kıvrıldı ama artık orada değildi.
Sayfa 430
Bir yanda iki kişiden “eşek sudan gelinceye kadar” dayak yiyen Ned Beaumont, diğer yanda Amerikan Özel Timi’nin (Delta Gücü) bir üyesini (hatta ekipteki üç kişinin hepsini) tek başına alt eden Michael Tolland. Dashiel Hammett’i neden sevip, çoksatar kitaplardan neden uzak durduğuma iyi bir açıklama.
İhanet Noktası, bir macera romanı, ancak bu iki kitabı çok yakın arayla okuyunca bu karşılaştırmayı yapamadan geçemedim. Her ne kadar, Manguel “Detektif öyküsü alay olasılığı sağlar ama aynı zamanda ona engel olur; okur zaten inanmaya ikna olmuştur, bilmemek ister, daha iyi eğlensin diye aldatılmak ister”[1] dese de (bu alıntıyı macera romanı için de kullanabiliriz); inandırıcılığın bu kadar ayaklar altına alınmasını, okuyucuyu aptal yerine koymak diye nitelemesem de (gerçi pekâlâ nitelenebilir ama), işin kolayına kaçmak olarak görmekteyim. Dashiel Hammett bu tarz kolaycılığa kaçmayan bir yazardır.
Polis, işbirlikçileri, kumarbazlar, içki yasağı sürerken kulüp sahipleri, politikacılar, çok az kadın. Sırça Anahtar’da yaratılan dünya 
erkeklerin dünyasıdır. İçinde fazlaca kötülük barındıran ve anti-kahramanlarla dolu bir yerdir burası. 6 yıl boyunca “Pinkerton Ulusal Detektiflik Hizmetleri Şirketi”nde hafiye olarak çalışmış olmasının izleri ayrıntılara bir bir yedirilir yazar tarafından, ancak bu yetmez: İnandırıcılığı arttırmak üzere gazete kesiklerine başvurur Dashiel Hammett.
Kitabın başarısı sadece inandırıcılığı ile açıklanamaz: Ayrıntılar -olması gerektiği gibi- incelikle işlenir ve özellikle, kişilerin içinde bulundukları andaki ruh durumları detaylı olarak aktarılır .
P. D. James’in dediği gibi “Detektif öyküsünün anlattığı şey, cinayet değil, düzenin yeniden kuruluşudur.” [2] ve Dashiel Hammett düzeni kuran kişi olarak 20. yüzyıl polisiye edebiyatının belki de en önemli yazarıdır.
[1] Okuma Günlüğü, Alberto Manguel, YKY, 2007
[2] a.g.e.
Can Yayınları
ISBN 975 - 510 - 527 - 1
1. Basım 1995
Türkçesi Sinan Fişek
Özgün Adı The Glass Key
(Henüz oy yok!)
Loading …
Böyle buyurdu sera
Agatha Christie, Dashiel Hammett gibi yazarların hiçbir zaman modası geçmez, ancak Dan Brown gibiler için aynı şeyi söyleyemeyiz. Her ne kadar okurken çok heyecanlansak, meraklansak ve eğlensek de hep bir eksiklik hissedeceğiz Dan Brown tarzı yazarlarda.
23 May 2007 22:25
Böyle buyurdu endiseliperi
size daha önce de bahsetmiştim galiba, polisiyeyi çok severim, dashiel hammett’i ayrıca severim. size yazdığım yorum uzayınca siteme aldım yazıyı. size de bağlantı verdim oradan.
sevgilerimle.
27 May 2007 22:33